დაბერების კვლევის სფერო ახალ ეტაპზე გადადის. მეცნიერები გადახედვას ახდენენ ორგანიზმის ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი ტიპის უჯრედების, ე.წ. „ზომბი უჯრედების“ (სენესცენტური უჯრედების) როლს. თუ აქამდე მათ მხოლოდ ანთებისა და ქრონიკული დაავადებების გამომწვევ მავნებლებად მიიჩნევდნენ, ახალი კვლევები ადასტურებს, რომ მათი ფუნქცია გაცილებით რთულია.

რა არის „ზომბი უჯრედი“?

სენესცენტური უჯრედები ის უჯრედებია, რომლებმაც გაყოფის უნარი დაკარგეს. ისინი ორგანიზმში ასაკის მატებასთან ერთად გროვდებიან და გამოყოფენ ნივთიერებებს, რომლებიც მეზობელ ქსოვილებს აზიანებს. სწორედ ამიტომ, მათ დიდი ხანია უკავშირებენ ორგანოთა ფუნქციების დაქვეითებასა და ასაკობრივ დაავადებებს.

თუმცა, ჟურნალ Aging-US-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა ამ მოსაზრებას აბათილებს. მეცნიერთა ჯგუფმა სიჩუანის უნივერსიტეტიდან დაადგინა, რომ ყველა ასეთი უჯრედი ერთნაირად მავნე არ არის. ზოგიერთი მათგანი აუცილებელია ჭრილობების შეხორცებისა და ქსოვილების აღდგენისთვის.

სიზუსტე მედიცინაში: არა განადგურებას, არამედ მართვას

თანამედროვე მედიცინა აქამდე ცდილობდა, ყველა სენესცენტური უჯრედი ორგანიზმიდან სრულად აღმოეფხვრა. დღეს მკვლევრები ამ სტრატეგიას აკრიტიკებენ. ისინი გვთავაზობენ „ზუსტი გეროპროტექციის“ კონცეფციას. ეს ნიშნავს მხოლოდ იმ უჯრედების განადგურებას, რომლებიც პათოლოგიურ პროცესებს იწვევენ, ხოლო სასარგებლო უჯრედების შენარჩუნებას.

კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ „ზომბი უჯრედები“ გვხვდება ყველგან: ღვიძლში, ფილტვებში, გულში, ტვინსა და კანში. მათი გააქტიურება ხდება არა მხოლოდ დაბერების, არამედ სტრესის, დნმ-ის დაზიანებისა და გარემო დაბინძურების გამო.

ტექნოლოგიური გამოწვევები

მეცნიერები უკვე მუშაობენ ახალი თაობის თერაპიებზე:

  • CAR-T უჯრედული თერაპია: იმუნური სისტემის მოდიფიცირება, რათა მან ზუსტად ამოიცნოს და გაანადგუროს მავნე უჯრედები.
  • სენომორფული თერაპია: მეთოდი, რომელიც უჯრედის მოკვლის გარეშე ამცირებს მის მიერ გამოყოფილ ანთებით ნივთიერებებს.

მიუხედავად პროგრესისა, მთავარ გამოწვევად რჩება ბიომარკერების ნაკლებობა. ჯერჯერობით რთულია ზუსტად განვასხვავოთ „კეთილი“ და „ბოროტი“ უჯრედები, რაც თერაპიის დაგეგმვას ართულებს. მეცნიერები აფრთხილებენ, რომ ნაადრევმა და არასელექციურმა ჩარევამ შესაძლოა დააზიანოს ორგანიზმის ბუნებრივი აღდგენის მექანიზმები.