მეცნიერებმა დაბერების ახალი მოდელი შეიმუშავეს, რომელიც ხსნის, თუ რატომ არის დაბერების პროცესი მჭიდროდ დაკავშირებული ქრონიკულ დაავადებებთან. ჟურნალ Aging-US-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ასაკობრივი პათოლოგიები ორ ურთიერთდაკავშირებულ ეტაპად ვითარდება.

დაბერების ორეტაპიანი მოდელი

ლონდონის უნივერსიტეტის (UCL) და ქუინ მერის უნივერსიტეტის მეცნიერთა ჯგუფმა დაადგინა, რომ დაბერება არ არის ერთიანი პროცესი. ის შედგება ადრეული და გვიანი ეტაპებისგან:

  • პირველი ეტაპი: ახალგაზრდობაში მიღებული დაზიანებები — ინფექციები, ტრავმები ან გენეტიკური მუტაციები. სხეული ხშირად ახერხებს მათ ნაწილობრივ აღდგენას, თუმცა დაზიანების კვალი ფარულად რჩება.
  • მეორე ეტაპი: გვიანი ასაკის გენეტიკური ცვლილებები. ორგანიზმის უნარი, გააკონტროლოს ადრე მიღებული დაზიანებები, დროთა განმავლობაში სუსტდება, რაც ფარულ პრობლემებს დაავადებად აქცევს.

რატომ ვავადდებით ასაკში?

მკვლევარების თქმით, ეს მოდელი ხსნის, თუ რატომ ჩნდება დაავადებები, როგორიცაა ართრიტი ან ონკოლოგიური პათოლოგიები, მხოლოდ ხანდაზმულ ასაკში. მიუხედავად იმისა, რომ მათი „ფესვები“ ათწლეულებით ადრეა გაიდგმული.

დაბერება არის მრავალფაქტორული დარღვევა, სადაც ადრეული დაზიანებები და გვიანდელი ბიოლოგიური ცვლილებები ერთმანეთს ავსებენ.

მაგალითად, ორგანიზმში არსებული მიძინებული ვირუსები იმუნური სისტემის დასუსტებისთანავე აქტიურდება, რაც სარტყლისებრი ლიქენის მსგავსი დაავადებების მიზეზი ხდება. ანალოგიურად, ახალგაზრდობაში მიღებული ტრავმები ასაკთან ერთად ოსტეოართრიტის განვითარებას უწყობს ხელს.

ევოლუციური პერსპექტივა

კვლევა ეყრდნობა ევოლუციურ თეორიებსაც. ბუნებრივი გადარჩევა ასაკის მატებასთან ერთად სუსტდება. ორგანიზმისთვის საზიანო პროცესები, რომლებიც ადრეულ ასაკში რეპროდუქციასა და გადარჩენაზე გავლენას არ ახდენს, გვიან პერიოდში აქტიურად ვლინდება.

მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ ამ მოდელის გააზრება პრევენციული მედიცინისთვის ახალ გზებს ხსნის. დაზიანებების შემცირება ახალგაზრდობაში ან გვიან ასაკში მავნე გენეტიკური ცვლილებების სამიზნეში ამოღება შესაძლოა ქრონიკული დაავადებების რისკის შემცირების გასაღები გახდეს.