მეცნიერებმა 320-მილიონიანი ევოლუციური საიდუმლო ამოხსნეს, რომელიც რეპტილიების კანის ჯავშანს — ოსტეოდერმებს უკავშირდება. Biological Journal of the Linnean Society-ში გამოქვეყნებული კვლევა ადასტურებს, რომ ეს ძვლოვანი წარმონაქმნები სხვადასხვა სახეობაში დამოუკიდებლად განვითარდა.

ევოლუციური თავსატეხი

ხერხემლიანებში ძვლები თავდაპირველად არა სხეულის შიგნით, არამედ კანში ჩამოყალიბდა. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ხერხემლიანებს შინაგანი ჩონჩხი განსაზღვრავს, კანის ძვლები ევოლუციის პროცესში მუდმივად მეორდებოდა. ეს ფენომენი ისეთ მრავალფეროვან ჯგუფებში გვხვდება, როგორებიც არიან კუები, ნიანგები, ხვლიკები და დინოზავრები.

მკვლევარებმა 643 ცოცხალი და გადაშენებული სახეობის ანალიზით დაადგინეს, რომ ოსტეოდერმები ხვლიკებში პირველად გვიან იურულ და ადრეულ ცარცულ პერიოდში გაჩნდა. იმ დროს, როდესაც დედამიწაზე ბრაქიოზავრები და სტეგოზავრები ბინადრობდნენ, გარემო პირობების ცვლილებამ რეპტილიებს დაცვის ახალი მექანიზმები მოსთხოვა.

გოანების უნიკალური დაბრუნება

კვლევის ერთ-ერთი ყველაზე გასაოცარი ნაწილი მონიტორი ხვლიკების, იგივე გოანების ისტორიაა. ამ სახეობამ ევოლუციის გზაზე ჯავშანი სრულად დაკარგა, რადგან მათ აქტიურ ცხოვრების წესს დამატებითი წონა ხელს უშლიდა.

თუმცა, დაახლოებით 20 მილიონი წლის წინ, როდესაც გოანების წინაპრები ავსტრალიაში მოხვდნენ და კლიმატი გაშრა, მათ ჯავშანი ხელახლა „დაიბრუნეს“. ეს ფაქტი ეჭვქვეშ აყენებს დოლოს კანონს, რომლის მიხედვითაც, დაკარგული რთული ნიშან-თვისება ევოლუციაში აღარასდროს ბრუნდება.

მეთოდოლოგია და მნიშვნელობა

მეცნიერებმა ეს შედეგები მასშტაბური გამოთვლითი მოდელებისა და ნამარხი მონაცემების შეჯერებით მიიღეს. კომპიუტერულმა ანალიზმა ათასობით ევოლუციური სცენარი შეისწავლა და დაამტკიცა, რომ ჯავშნის განვითარება არ არის ერთიანი პროცესი, არამედ ადაპტაციის მრავალჯერადი, დამოუკიდებელი შედეგი.

ეს აღმოჩენა მეცნიერებს გზას უხსნის გენეტიკური და განვითარების მექანიზმების უკეთ შესასწავლად. ევოლუცია, როგორც კვლევა აჩვენებს, არ მიჰყვება სწორხაზოვან გზას, არამედ ცვალებადი გარემო პირობების მიხედვით მუდმივად გარდაიქმნება.