გლობალური დათბობის შედეგები სულ უფრო თვალსაჩინო ხდება. მეცნიერთა საერთაშორისო ჯგუფმა, რომელიც ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებულ კვლევაზე მუშაობდა, საბოლოოდ ახსნა, თუ რატომ იმატებს მსოფლიო ოკეანის დონე ასეთი ინტენსივობით ბოლო ექვსი ათწლეულის განმავლობაში.

1960 წლიდან დღემდე ოკეანის დონე საშუალოდ წელიწადში 2,06 მილიმეტრით იწევდა. თუმცა, სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა 2005-2023 წლებში, როდესაც ზრდის მაჩვენებელმა წელიწადში 3,94 მილიმეტრს მიაღწია. ეს ტენდენცია ადასტურებს, რომ ზღვის დონის აწევა არა მხოლოდ გრძელდება, არამედ ჩქარდება.

რა განაპირობებს ზღვის დონის ცვლილებას?

კვლევის შედეგების მიხედვით, ოკეანის დონის ზრდის მთავარი მამოძრავებელი ძალა წყლის თერმული გაფართოებაა. როდესაც ოკეანეები შთანთქავენ სითბოს, წყალი ფართოვდება და მეტ ადგილს იკავებს. ეს ფაქტორი ზღვის დონის ზრდის 43%-ს შეადგენს.

მეორე მნიშვნელოვანი ფაქტორი მყინვარების დნობაა. კვლევის მიხედვით, მონაცემები ასე ნაწილდება:

  • მთის მყინვარები: 27%
  • გრენლანდიის ყინულის საფარი: 15%
  • ანტარქტიდის ყინულის საფარი: 12%
  • ხმელეთის წყლის მარაგების ცვლილება: 3%

რატომ გახდა ეს კვლევა გარდამტეხი?

წლების განმავლობაში მეცნიერები აწყდებოდნენ შეუსაბამობას სატელიტური დაკვირვებებისა და რეალურ მიზეზებს შორის. პროფესორ ჯონ აბრაჰამის განცხადებით, ახალმა ინსტრუმენტებმა და ანალიზის გაუმჯობესებულმა მეთოდებმა საშუალება მისცა მკვლევრებს, ეს „ცოდნის უფსკრული“ შეევსოთ. კერძოდ, გასწორდა სატელიტური გაზომვები, რომლებიც 2015 წლის შემდეგ დამახინჯებულ მონაცემებს აჩვენებდა.

პროცესის შეუქცევადობა

კვლევის ავტორები აფრთხილებენ მსოფლიოს, რომ ზღვის დონის აწევა უახლოეს პერიოდში არ შეჩერდება. ოკეანეები სითბოს ნელა შთანთქავენ და ამ სითბოს სიღრმეებში დიდი ხნის განმავლობაში ინახავენ. ყინულის მასივების დნობა კი ტემპერატურის სტაბილიზაციის შემდეგაც კი გაგრძელდება.

„პლანეტარული ინერციის“ გამო, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ სანაპირო ზოლების ცვლილება და ზღვის დონის აწევა კიდევ მრავალი საუკუნის განმავლობაში გაგრძელდება. ეს კვლევა საბოლოო წერტილს უსვამს ათწლეულების განმავლობაში არსებულ გაურკვევლობას ოკეანის დინამიკასთან დაკავშირებით.