NASA-ს მეცნიერებმა მზის აქტივობის ახალი, უპრეცედენტო რეკორდი დააფიქსირეს. 2025 წლის აგვისტოში დაწყებული რადიო აფეთქება, რომელიც თავდაპირველად ჩვეულებრივ მოვლენად მიიჩნეოდა, 19 დღის განმავლობაში გაგრძელდა. ეს მაჩვენებელი რადიკალურად აღემატება წინა რეკორდს, რომელიც მხოლოდ 5 დღეს შეადგენდა.

რა არის IV ტიპის რადიო აფეთქება?

ეს მოვლენა კლასიფიცირებულია როგორც IV ტიპის რადიო აფეთქება. ასეთი ტიპის აქტივობა მაშინ წარმოიქმნება, როდესაც ენერგიული ელექტრონები მზის მძლავრ მაგნიტურ ველებში იჭედებიან. მიუხედავად იმისა, რომ თავად რადიოტალღები დედამიწისთვის პირდაპირ საფრთხეს არ წარმოადგენს, მათთან დაკავშირებული მაგნიტური პირობები ხშირად იწვევს კორონალური მასის ამოფრქვევას.

მრავალმხრივი დაკვირვება კოსმოსიდან

მოვლენის შესასწავლად NASA-მ და ევროპულმა კოსმოსურმა სააგენტომ (ESA) კოორდინირებული დაკვირვება განახორციელეს. კვლევაში ჩართული იყო რამდენიმე კოსმოსური აპარატი, მათ შორის:

  • NASA-ს STEREO (Solar Terrestrial Relations Observatory);
  • Parker Solar Probe;
  • Wind spacecraft;
  • ESA-სა და NASA-ს Solar Orbiter.

მზის ბრუნვის გამო, სხვადასხვა აპარატს შესაძლებლობა ჰქონდა, 19-დღიანი პერიოდის განმავლობაში აფეთქების სხვადასხვა ფაზა დაეფიქსირებინა. ამ მონაცემების გაერთიანებამ მეცნიერებს საშუალება მისცა, სრული სურათი შეექმნათ.

რა იწვევს ასეთ ხანგრძლივობას?

STEREO-ს მონაცემებზე დაყრდნობით, მკვლევარებმა შეიმუშავეს ახალი მეთოდი, რომლითაც დაადგინეს, რომ აფეთქების წყარო მზის ატმოსფეროში არსებული მასიური მაგნიტური სტრუქტურა — ე.წ. „ჩაფხუტის სტრიმერი“ (helmet streamer) იყო. მეცნიერების აზრით, აფეთქების ხანგრძლივობა განპირობებული იყო იმავე რეგიონიდან განხორციელებული სამი თანმიმდევრული კორონალური მასის ამოფრქვევით.

კვლევის შედეგები, რომლებიც Astrophysical Journal Letters-ში გამოქვეყნდა, მეცნიერებს მომავალში მსგავსი ხანგრძლივი რადიო აფეთქებების უფრო ზუსტი იდენტიფიცირების საშუალებას მისცემს. ეს კი პირდაპირ აისახება კოსმოსური ამინდის პროგნოზირების ხარისხზე.