იაპონიის ცაზე, ჰორიზონტთან ახლოს, დამკვირვებლებმა იშვიათი მოვლენა შენიშნეს — მკრთალი, წითელი ნათება. მიუხედავად იმისა, რომ ეს სანახაობა ერთი შეხედვით შეუმჩნეველია, ის დედამიწიდან ათასობით კილომეტრის მოშორებით მიმდინარე მძლავრი კოსმოსური პროცესების შედეგია. ჰოკაიდოს უნივერსიტეტისა და ოკინავას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ინსტიტუტის მკვლევართა ახალი კვლევის მიხედვით, ეს ავრორები მოლოდინზე გაცილებით მაღალ სიმაღლეზე — 500-დან 800 კილომეტრამდე აღწევს.

რა ხდება ატმოსფეროს ზედა ფენებში?

ტრადიციულად, ავრორები პოლარულ რეგიონებთან ასოცირდება, სადაც მზისგან წამოსული დამუხტული ნაწილაკები დედამიწის ატმოსფეროს ეჯახება. იაპონიის მსგავს განედებზე ასეთი მოვლენები იშვიათია და მათ ჩვეულებრივ გეომაგნიტურ ქარიშხლებს უკავშირებენ. აქამდე არსებული მონაცემებით, ეს ნათება 200-400 კილომეტრის სიმაღლეზე ფიქსირდებოდა.

თუმცა, 2024 წლის ივნისიდან 2025 წლის მარტამდე პერიოდში ჩატარებულმა დაკვირვებებმა ეს მოსაზრება შეცვალა. კვლევის ხელმძღვანელი ტომოჰირო ნაკაიამა აღნიშნავს, რომ ზომიერი სიმძლავრის ქარიშხლების დროსაც კი, ავრორები ექსტრემალურ სიმაღლეს აღწევენ. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ მზის აქტივობა შესაძლოა უფრო ინტენსიური იყოს, ვიდრე სტანდარტული ინდექსები აჩვენებს.

მზის ქარი და სატელიტების უსაფრთხოება

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მზის ქარის მკვრივი ნაკადები დედამიწის მაგნიტურ ველს ისე ძლიერად „კუმშავს“, რომ ატმოსფეროს ზედა ფენები ხურდება და ფართოვდება. სწორედ ეს პროცესი უბიძგებს ავრორებს ზემოთ. ამასთან, დამუხტული ნაწილაკების მოძრაობამ შესაძლოა დროებით შენიღბოს ქარიშხლის რეალური ძალა.

კვლევა ეფუძნება როგორც თანამგზავრულ მონაცემებს, ასევე მოქალაქე-მეცნიერების მიერ გადაღებულ ფოტოებს. ეს უკანასკნელი ფაქტორი გადამწყვეტი აღმოჩნდა: სხვადასხვა წერტილიდან გადაღებულმა მასალამ მკვლევრებს საშუალება მისცა, ავრორების სიმაღლე ზუსტად გამოეთვალათ.

ეს მოვლენა მხოლოდ ვიზუალური სანახაობა არ არის. ატმოსფეროს გაფართოება ზრდის ატმოსფერულ წინაღობას, რაც დაბალ ორბიტაზე მყოფ თანამგზავრებს ტრაექტორიის შეცვლას ან სიმაღლის დაკარგვას აიძულებს. თანამედროვე ტექნოლოგიურ სამყაროში, სადაც სატელიტების რაოდენობა სწრაფად იზრდება, ამ პროცესების გააზრება კოსმოსური ამინდის პროგნოზირებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.