სოციალური ქსელების მუდმივი თვალიერება, ან ე.წ. „doom-scrolling“ აღარ არის მხოლოდ ცუდი ჩვევა — ეს ჯანმრთელობისთვის საზიანო აქტივობად იქცა. ოქსფორდის უნივერსიტეტის კეთილდღეობის კვლევის ცენტრის უახლესი მონაცემებით, პლატფორმებში გატარებული დრო პირდაპირ კავშირშია ადამიანის ზოგადი კეთილდღეობის შემცირებასთან.

რა გავლენას ახდენს სოციალური ქსელები?

კვლევის ავტორი, მაიკლ პლანტი განმარტავს, რომ დღეში ერთი საათი სოციალურ ქსელში კომუნიკაციისთვის შესაძლოა სასარგებლოც იყოს. თუმცა, ზღვარის გადასვლა სიტუაციას რადიკალურად ცვლის. რაც უფრო მეტ დროს ატარებს მომხმარებელი ეკრანთან, მით უფრო იკლებს მისი კმაყოფილება საკუთარი ცხოვრებით.

განსაკუთრებით საგანგაშოა 25 წლამდე ასაკის ახალგაზრდების მდგომარეობა ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა აშშ, კანადა, ავსტრალია და დიდი ბრიტანეთი. გასული ათწლეულის განმავლობაში, სოციალური ქსელების პოპულარობის ზრდასთან ერთად, ამ დემოგრაფიულ ჯგუფში კეთილდღეობის მაჩვენებელი მკვეთრად დაეცა.

მანიპულაციური ალგორითმები

ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ სოციალური ქსელების პლატფორმები სპეციალურად არის შექმნილი მომხმარებლის ჩართულობის შესანარჩუნებლად. ეს არ არის ბუნებრივი პროცესი — ეს არის ბიზნეს-მოდელი, რომელიც ადამიანის ყურადღებას იპყრობს.

„ახალგაზრდები დღეს ნაკლებს ეწევიან, ნაკლებს მოიხმარენ ნარკოტიკებს, თუმცა მათ აქვთ სოციალური ქსელები. პლატფორმები კი შექმნილია იმისთვის, რომ თქვენი ყურადღება არ გაუშვან,“ — აცხადებს მაიკლ პლანტი.

როგორ დავიცვათ თავი?

კონტენტის შემქმნელი სიდნი გროუსი, რომელიც 2021 წლიდან აქტიურად იყენებს TikTok-ს, აღიარებს, რომ ციფრული სამყარო ორმაგი დანის პირს ჰგავს. მიუხედავად იმისა, რომ ის ცდილობს პოზიტიური გარემო შექმნას, ნეგატიური კომენტარების გავლენისგან დაზღვეული არავინაა.

„შეგიძლია მიიღო ასი პოზიტიური კომენტარი და ისინი ვერც შეამჩნიო, თუმცა ერთი ნეგატიური შეფასება გულს გტკენს და პირად შეურაცხყოფად აღიქმება,“ — ამბობს გროუსი.

პლანტი გვირჩევს, რომ პასუხისმგებლობა თითოეულმა ჩვენგანმა უნდა აიღოს. როდესაც ვხედავთ, რომ სხვისი „იდეალური“ ცხოვრება ჩვენსას აკნინებს, დროა, დისტანცია დავიჭიროთ. მთავარი მიზანი კი სოციალურ ქსელებში რეალური სოციალიზაციის დაბრუნებაა.