გლობალური დათბობა და გარემოს მასშტაბური ცვლილებები შხამიანი გველების გავრცელების არეალს ცვლის. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მიერ ჩატარებული ახალი კვლევის თანახმად, ქვეწარმავლები იძულებულნი არიან, უფრო ხელსაყრელი საცხოვრებელი პირობების ძიებაში მიგრაცია დაიწყონ, რაც ადამიანებთან კონტაქტის ალბათობას მნიშვნელოვნად ზრდის.

ახალი რეალობა: გველები დასახლებულ პუნქტებთან ახლოს

მეცნიერები აფრთხილებენ, რომ აფრიკის კობრები, ევროპული და სამხრეთ ამერიკული გველგესლები თუ აზიური კრაიტები სულ უფრო ხშირად აღმოჩნდებიან ადამიანების სამეზობლოში. პროცესი განსაკუთრებით შესამჩნევი გახდება უახლოეს ათწლეულებში, როდესაც გველები ტემპერატურული ცვლილებების გამო საკუთარ საცხოვრებელ არეალს სრულად შეცვლიან.

კვლევის თანაავტორი, დევიდ უილიამსი მელბურნის უნივერსიტეტიდან, აღნიშნავს, რომ ეს ტენდენცია რისკებს ყოველდღიურ ცხოვრებაშიც ზრდის. მისი თქმით, ადამიანებს შეხვედრა გველებთან სახლის ეზოებში, ფერმებში ან წყლის წყაროებთან მოუწევთ, სადაც მათ აქამდე არ შეხვედრიან.

მასშტაბები და სტატისტიკა

დღეისათვის მსოფლიოში ყოველწლიურად გველის ნაკბენის დაახლოებით 4 მილიონი შემთხვევა ფიქსირდება. მიუხედავად იმისა, რომ მათი უმრავლესობა სასიკვდილო არ არის, შედეგები მაინც საგანგაშოა: ყოველწლიურად 138 000 ადამიანი იღუპება, ხოლო 400 000-ს სხვადასხვა სახის ინვალიდობა რჩება. ყველაზე მძიმე ვითარება სამხრეთ აზიაშია.

კვლევა, რომელიც ჟურნალ PLOS Neglected Tropical Diseases-ში გამოქვეყნდა, 508 სამედიცინო მნიშვნელობის გველის სახეობას მოიცავს. მეცნიერებმა მათი მიგრაციის მოდელირება 2050 და 2090 წლებისთვის მოახდინეს. პროგნოზის მიხედვით, ზოგიერთი სახეობა, მაგალითად, ამერიკული კოტონმაუთი, შესაძლოა ნიუ-იორკამდეც კი გავრცელდეს, ხოლო ინდოეთში ყველაზე საშიში გველები სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ, უფრო მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში გადაინაცვლებენ.

რატომ არის ეს საფრთხე?

საფრთხე განსაკუთრებით მწვავეა ღარიბ და შორეულ რეგიონებში, სადაც მოსახლეობა ფეხშიშველი მუშაობს და სამედიცინო სერვისები, მათ შორის ანტივენომი (საწინააღმდეგო შრატი), ხელმისაწვდომი არ არის. მდიდარ ქვეყნებში, სადაც ტექნოლოგიური და სამედიცინო უზრუნველყოფა მაღალია, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი გაცილებით დაბალია, მიუხედავად შხამიანი სახეობების სიმრავლისა.

ავტორები მიზნად ისახავენ, დაეხმარონ ჯანდაცვის უწყებებს ანტივენომების მარაგების სწორად გადანაწილებასა და რეგიონებში სამედიცინო მზადყოფნის გაძლიერებაში. ეს მონაცემები ასევე დაეხმარება გარემოსდაცვით ორგანიზაციებს, დაიცვან გადაშენების პირას მყოფი გველების სახეობები, რომლებიც კლიმატის ცვლილების გამო თავად დგანან საფრთხის წინაშე.