საერთაშორისო მკვლევართა ჯგუფმა, რომელსაც რედინგის, ტიუბინგენის უნივერსიტეტებისა და სენკენბერგის ბუნების კვლევის საზოგადოების წარმომადგენლები ხელმძღვანელობდნენ, არქეოლოგიურ ძეგლ "მარათუსა 1-ზე" უნიკალური არტეფაქტები აღმოაჩინა. ეს არის ყველაზე ძველი, ხელით დამუშავებული ხის იარაღები, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ.

კვლევა, რომელიც ჟურნალ PNAS-ში გამოქვეყნდა, ადასტურებს, რომ აღმოჩენილი ნივთები დაახლოებით 430 000 წლისაა. ეს ფაქტი ხის იარაღების გამოყენების ისტორიას, სულ მცირე, 40 000 წლით უკან სწევს.

რა იპოვეს არქეოლოგებმა?

აღმოჩენილი ორი ობიექტი საგულდაგულოდაა დამუშავებული. ერთ-ერთი მათგანი მურყნის ხისგანაა დამზადებული, მეორე კი ტირიფის ან ალვის ხისგან. მეცნიერების ვარაუდით, იარაღებს ადამიანები ნაპირთან მიწის სათხრელად ან ხის ქერქის გასაცლელად იყენებდნენ.

საინტერესოა, რომ ამავე ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ქვის იარაღები და სპილოების ნაშთები. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ ძველი ტბის ნაპირი ადრეული ადამიანებისთვის ნადირობისა და ნადავლის დამუშავების ადგილი იყო.

კონკურენცია ველურ ბუნებასთან

გათხრებისას ასევე იპოვეს ხის ნატეხები, რომლებსაც ნაკაწრები ემჩნეოდა. დეტალურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ეს კვალი არა ადამიანის, არამედ დიდი მტაცებლის, სავარაუდოდ დათვის კლანჭების ნაკვალევია. ეს ფაქტი ადასტურებს, რომ ადრეული ადამიანები საკმაოდ რთულ და სახიფათო გარემოში ცხოვრობდნენ.

პალეოანთროპოლოგი კატერინა ჰარვატის თქმით, შუა პლეისტოცენის პერიოდი ადამიანის ევოლუციის კრიტიკული ეტაპია. სწორედ მაშინ განვითარდა უფრო რთული ქცევითი მოდელები და ტექნოლოგიური მიღწევები, რაც მცენარეების მიზანმიმართულ გამოყენებაშიც აისახა.

რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?

ხის საგნები, ქვისგან განსხვავებით, დროთა განმავლობაში ძალიან იშვიათად ინახება. მათი შემონახვა განსაკუთრებულ პირობებს მოითხოვს, რაც "მარათუსა 1-ის" ტერიტორიაზე იდეალურად იყო დაცული. მკვლევართა ჯგუფი, რომელშიც საბერძნეთის კულტურის სამინისტროსა და თესალონიკის არისტოტელეს უნივერსიტეტის ექსპერტებიც შედიოდნენ, აცხადებს, რომ ეს აღმოჩენა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში ადრეული ადამიანების კვალის ერთ-ერთი ყველაზე მყარი დასტურია.