შოტლანდიის ტემპერატურულ ტყეებში, რომლებიც მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე იშვიათ და მნიშვნელოვან ეკოსისტემად მიიჩნევა, მასშტაბური ბიოლოგიური კვლევა დასრულდა. Argyll Countryside Trust-ის (ACT) მიერ ორგანიზებულმა ექსპედიციამ დასავლეთ კოუოლის ნახევარკუნძულზე 1 109 სხვადასხვა სახეობა აღრიცხა — მათ შორისაა მანათობელი ჭიები, იშვიათი ხავსები და ლიქენები.

ეს ტერიტორია ბოლო 50 წლის განმავლობაში პირველად შეისწავლეს. კვლევა ეფუძნებოდა მოქალაქეთა მეცნიერების პრინციპს, სადაც მოხალისეები მობილური აპლიკაციის საშუალებით აფიქსირებდნენ აღმოჩენებს. ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული ხელსაწყოები მათ იდენტიფიცირებაში ეხმარებოდა, რასაც შემდგომში ექსპერტები ადასტურებდნენ.

რატომ არის შოტლანდიის ტყეები უნიკალური?

ექსპერტების შეფასებით, შოტლანდიის ტემპერატურული ტყეები თავისი ბიომრავალფეროვნებით ზოგიერთ შემთხვევაში ამაზონის ჯუნგლებსაც კი აღემატება. მაღალი ტენიანობა და ზომიერი ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში ქმნის იდეალურ გარემოს ისეთი სახეობებისთვის, რომელთა პოპულაციაც გლობალურად მცირდება.

ACT-ის წარმომადგენლის, იენ დაუს თქმით, ეს ტყის ნარჩენები ჩვენი პლანეტის ბიოლოგიური უსაფრთხოების გარანტია. მიუხედავად ამისა, ეკოსისტემა სერიოზული გამოწვევების წინაშე დგას.

ემუქრება თუ არა საფრთხე ეკოსისტემას?

შოტლანდიის ტყეებს ორი მთავარი მტერი ჰყავს: ირმების ჭარბი პოპულაცია და ინვაზიური მცენარე როდოდენდრონი. ირმები აქტიურად ანადგურებენ ახალგაზრდა ნერგებს, რაც ტყის განახლებას აფერხებს. მაგალითად, იშვიათი ასპენის ხეები, რომლებიც ბიომრავალფეროვნების მთავარი წყაროა, სრულფასოვნად ვერ იზრდება.

მეორე მხრივ, ვიქტორიანულ ეპოქაში დეკორატიულ მცენარედ შემოტანილი როდოდენდრონი მთელ ტერიტორიას იპყრობს და ადგილობრივ ფლორას ახშობს. სტატისტიკის მიხედვით, ამ მცენარის გავლენის ქვეშ შოტლანდიის rainforest-ის დაახლოებით 40%-ია მოქცეული.

მომავლის პერსპექტივები

შოტლანდია მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ბუნება-დაცლილ ქვეყნად ითვლება. 1994 წლიდან მოყოლებული, სახეობების რაოდენობამ 15%-ით იკლო. თუმცა, მიმდინარე წლის იანვარში მიღებულმა „ბუნებრივი გარემოს კანონმა“ შესაძლოა სიტუაცია შეცვალოს.

კანონმდებლობა ითვალისწინებს იურიდიულად სავალდებულო მიზნებს ჰაბიტატების აღსადგენად. კვლევის შედეგად მიღებული მონაცემები კი ხელისუფლებას დაეხმარება, ზუსტად განსაზღვროს ის ტერიტორიები, რომლებიც პირველ რიგში საჭიროებენ დაცვასა და რეაბილიტაციას.