აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აცხადებს, რომ ვაშინგტონსა და თეირანს შორის თვეების განმავლობაში მიმდინარე ომის დასასრულებლად შეთანხმება „უმეტესწილად უკვე გაფორმებულია“. დიპლომატიური არხებით მიმდინარე პროცესმა რეგიონში დაძაბულობის განმუხტვის იმედი გააჩინა.

შეთანხმების პროექტი, რომელიც ურთიერთგაგების მემორანდუმის სახით მუშავდება, მოიცავს ჰორმუზის სრუტის გახსნას. ეს საზღვაო გზა გლობალური ენერგომატარებლების ტრანსპორტირებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. 28 თებერვალს აშშ-ის მიერ ირანის წინააღმდეგ ომის დაწყების შემდეგ, ეს მარშრუტი პრაქტიკულად ჩაკეტილია.

მხარეთა პოზიციები

მიუხედავად ტრამპის ოპტიმისტური განცხადებებისა, ირანული მხარე აცხადებს, რომ ფუნდამენტური უთანხმოებები კვლავ არსებობს. თეირანი ეჭვქვეშ აყენებს ჰორმუზის სრუტის სტატუსთან დაკავშირებულ ზოგიერთ დეტალს და აცხადებს, რომ აშშ-ის განცხადებები ზოგჯერ რეალობას აცდენილია.

ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერის, ისმაილ ბაღაის თქმით, მიმდინარე დოკუმენტი წარმოადგენს „ჩარჩო შეთანხმებას“. მისივე განმარტებით, მხარეებმა უნდა დაადგინონ ფართო პრინციპები, რასაც შემდგომი 30-დან 60 დღემდე პერიოდი დაეთმობა ტექნიკური დეტალების დასაზუსტებლად.

გადაუჭრელი საკითხები

მოლაპარაკებების პროცესში მთავარ დაბრკოლებებად რჩება:

  • ჰორმუზის სრუტის კონტროლი: ირანი საკუთარ სუვერენიტეტს უსვამს ხაზს, აშშ კი ნავიგაციის სრულ თავისუფლებას მოითხოვს.
  • ბირთვული პროგრამა: ვაშინგტონი ურანის გამდიდრების სრულად შეჩერებას ითხოვს, მაშინ როცა ირანი პროგრამის სამოქალაქო დანიშნულებაზე საუბრობს.
  • სანქციები: თეირანი ითხოვს ნავთობზე დაწესებული შეზღუდვების მოხსნას, რაც მოლაპარაკებების ნაწილია.

ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ შეთანხმების მიღწევა დიდწილად იქნება დამოკიდებული რეგიონულ აქტორებზე, მათ შორის ისრაელის პოზიციაზე, რომელიც ამ დოკუმენტის კრიტიკულად განწყობილია. ამჟამად მოლაპარაკებებში ჩართულია საუდის არაბეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, კატარი, თურქეთი და სხვა ქვეყნები.

მომდევნო რამდენიმე დღე გადამწყვეტი იქნება იმის გასარკვევად, თუ რამდენად რეალურია ომის ოფიციალური დასრულება და რეგიონული სტაბილურობის დაბრუნება.