საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს (ICC) ყოფილი მთავარი პროკურორი, ფატუ ბენსუდა, ევროკავშირს მოუწოდებს, დაუყოვნებლივ შეიმუშაოს საკანონმდებლო ბაზა, რომელიც აშშ-ის მხრიდან სასამართლოს წევრებისთვის დაწესებულ სანქციებს დაბლოკავს. ბენსუდას თქმით, ვაშინგტონის ქმედებები, რომლებიც მოსამართლეებისა და პროკურორების წინააღმდეგაა მიმართული, სასამართლოს ინსტიტუციურ განადგურებას ისახავს მიზნად.

სანქციების გავლენა ჰააგის მუშაობაზე

კონფლიქტი მას შემდეგ გამწვავდა, რაც 2025 წლის თებერვალში აშშ-მა 11 მაღალჩინოსანს, მათ შორის ცხრა მოსამართლესა და მთავარ პროკურორს, სანქციები დაუწესა. ეს ნაბიჯი იყო პასუხი 2024 წელს მიღებულ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც ICC-მ ისრაელის ხელისუფლების წარმომადგენლების, მათ შორის ბენიამინ ნეთანიაჰუს დაკავების ორდერები გასცა.

დაწესებული შეზღუდვები მოიცავს როგორც სამოგზაურო აკრძალვებს, ისე აქტივების გაყინვას. შედეგად, მოსამართლეებსა და მათ ოჯახებს შეეზღუდათ წვდომა ევროპულ ფინანსურ სისტემაზე, რამაც მათი ყოველდღიური ცხოვრება მნიშვნელოვნად გაართულა.

„ეს არის ბულინგი და არა დიპლომატია“

ჰააგაში გამართულ შეხვედრაზე ბენსუდამ, რომელიც 2012-2021 წლებში ICC-ს პროკურორი იყო, მკაცრად გააკრიტიკა არსებული ვითარება. მისი თქმით, სანქციები წარმოადგენს „ძალადობრივ მცდელობას“, ჩაერიონ საერთაშორისო სამართლით დადგენილ დამოუკიდებელ სასამართლო პროცესებში.

„ეს არის ბულინგი, იძულება და პოლიტიკური თამაში სხვა მეთოდებით. თუ საერთაშორისო თანამეგობრობა არ უპასუხებს ამას სერიოზულად და პრაქტიკული სოლიდარობით, შედეგები ჰააგის საზღვრებს გასცდება“, — განაცხადა ბენსუდამ.

რა ნაბიჯებს ითხოვს ყოფილი პროკურორი?

ბენსუდა მიიჩნევს, რომ ქვეყნებმა უარი უნდა თქვან მხოლოდ „შეშფოთების“ გამოხატვაზე და გადავიდნენ კონკრეტულ ქმედებებზე. მისი წინადადებები მოიცავს:

  • ევროკავშირის საპირისპირო კანონმდებლობა: ე.წ. „ბლოკირების სტატუტის“ ამოქმედება, რომელიც დაიცავს სასამართლოს წევრებს აშშ-ის სანქციებისგან.
  • ფინანსური დაცვის მექანიზმები: დაცული საბანკო და ფინანსური არხების შექმნა სასამართლოს პერსონალისთვის, რათა მათ თავიდან აიცილონ ფინანსური კრახი.
  • ეროვნული საკანონმდებლო გარანტიები: სახელმწიფოებმა უნდა აკრძალონ საკუთარ ტერიტორიაზე სანქციების აღსრულებაში მონაწილეობა, თუ ეს მიმართულია ICC-ის ლეგიტიმური საქმიანობის წინააღმდეგ.

ბენსუდამ ასევე გააკრიტიკა ნიდერლანდების მთავრობა, რომელიც სასამართლოს მასპინძელი ქვეყანაა. მისი თქმით, ჰააგამ ვერ უზრუნველყო მოსამართლეების სათანადო დაცვა, რის გამოც ეს ტვირთი სხვა სახელმწიფოებზე გადავიდა.

დასასრულს, ყოფილი პროკურორი აფრთხილებს საერთაშორისო საზოგადოებას: თუ სასამართლოში მუშაობა გახდება „მიუღებელი პერსონალური და ფინანსური რისკი“, ICC-ის მომავალი კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგება, რადგან მაღალი კვალიფიკაციის პროფესიონალები უარს იტყვიან ასეთ გარემოში საქმიანობაზე.