ბრიტანეთის პოლიტიკურ სივრცეში ბრექსიტის თემა კვლავ დღის წესრიგშია. „ბრექსიტის“ რეფერენდუმიდან 10 წლის თავზე, ლეიბორისტული პარტიის ლიდერობისთვის დაწყებული კონკურენცია დებატებს ახალი ძალით აცოცხლებს. გამოკითხვების მიხედვით, პარტიის ამომრჩეველთა და წევრთა უმრავლესობა 2016 წლის გადაწყვეტილების გადახედვას ითხოვს.

პოლიტიკური გაურკვევლობა

პარტიის ლიდერები განსხვავებულ პოზიციებს აფიქსირებენ. კირ სტარმერი საუბრობს ბრიტანეთის ევროპის „გულში“ დაბრუნებაზე, თუმცა კონკრეტული გეგმები ჯერჯერობით ბუნდოვანია. ვეს სტრიტინგი უფრო რადიკალურ ნაბიჯებს, კერძოდ, ევროკავშირში სრულფასოვან დაბრუნებას ემხრობა.

ამავდროულად, ენდი ბერნემი უფრო ფრთხილობს. მისი პოზიცია განპირობებულია იმით, რომ მან უნდა მოიგოს შუალედური არჩევნები იმ რეგიონში, სადაც 10 წლის წინ მოსახლეობამ ბრექსიტს დაუჭირა მხარი.

რატომ არის საარჩევნო სისტემა მთავარი დაბრკოლება?

ბრიტანული „მაჟორიტარული“ საარჩევნო სისტემა (First-past-the-post) სულ უფრო შეუსაბამო ხდება თანამედროვე რეალობისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ წარსულში ეს სისტემა სტაბილურობის გარანტად ითვლებოდა, დღეს ის პოლიტიკურ ფრაგმენტაციას უწყობს ხელს.

„თუ ბრიტანეთს სურს ევროპაში დაბრუნება, მას სჭირდება უფრო ევროპული საარჩევნო სისტემა,“ - წერს ტომ ბოლდუინი.

პრობლემა ისაა, რომ არსებული სისტემა შესაძლოა ნაიჯელ ფარაჟის მსგავსი პოლიტიკოსების გაძლიერების მიზეზი გახდეს, რაც ევროკავშირთან ნებისმიერ შეთანხმებას საფრთხეს შეუქმნის. ბრიუსელში შიშობენ, რომ ბრიტანეთში პოლიტიკური კონსენსუსის არარსებობის გამო, ნებისმიერი დოკუმენტი შესაძლოა მომდევნო მთავრობამ მარტივად გააუქმოს.

დემოგრაფიული ცვლილება და რეალობა

2025 წლის ბოლო მონაცემებით, საზოგადოებრივი განწყობა შეიცვალა. რეფერენდუმის ხელახლა ჩატარების შემთხვევაში, „ევროკავშირში დარჩენის“ მომხრეები დამაჯერებლად გაიმარჯვებდნენ. 8 მილიონიანი სხვაობა იმაზე მეტყველებს, რომ დემოგრაფიული ცვლილებები და ამომრჩეველთა პოზიციების ტრანსფორმაცია უკვე მოხდა.

მიუხედავად ამისა, ევროკავშირის მოლაპარაკებების სტილი კვლავ მკაცრია. ევროპარლამენტის პრეზიდენტ რობერტა მეცოლას განცხადებით, ბრიტანეთი არ არის რიგითი მთხოვნელი, არამედ ყოფილი წევრი, რომელსაც განსაკუთრებული მიდგომა სჭირდება. თუმცა, ამისთვის ლონდონმა უნდა დაამტკიცოს, რომ მას შეუძლია სტაბილური საგარეო პოლიტიკური კურსის შენარჩუნება.