ცენტრალურ აფრიკაში ებოლას ვირუსის მანამდე უცნობი აფეთქება ფიქსირდება. ვითარებას ართულებს ის ფაქტი, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები, რომელიც ტრადიციულად გლობალური ჯანდაცვის კრიზისების მოგვარებაში ლიდერობდა, პროცესს პრაქტიკულად ჩამოშორდა.

კრიზისის მასშტაბი

აპრილიდან მოყოლებული, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (კდრ) ებოლას 482 სავარაუდო შემთხვევა დაფიქსირდა, რომელთაგან 116 ფატალურად დასრულდა. ვირუსი უკვე გასცდა ქვეყნის საზღვრებს და გავრცელდა უგანდასა და სამხრეთ სუდანში.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) დირექტორმა, ტედროს ადჰანომ გებრეიესუსმა, ვითარება საერთაშორისო მნიშვნელობის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო მდგომარეობად გამოაცხადა. ექსპერტების ვარაუდით, ეპიდემია შესაძლოა რამდენიმე თვე გაგრძელდეს.

აშშ-ის როლის ცვლილება

მეცნიერებისა და ჯანდაცვის სფეროს ექსპერტების შეფასებით, შექმნილი ვითარება აშშ-ის მიერ განხორციელებულმა მკვეთრმა საკადრო და ფინანსურმა ცვლილებებმა განაპირობა. გასული წლის განმავლობაში აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო (USAID) დაიშალა, ხოლო ჯანდაცვის უწყებებში ათასობით თანამშრომელი გაათავისუფლეს.

აშშ-მა არა მხოლოდ დატოვა მოლაპარაკებების მაგიდა, არამედ მთლიანად გაანადგურა ის მექანიზმები, რომლებიც გლობალურ საფრთხეებს აკავებდა, - აღნიშნავენ სპეციალისტები.

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში აშშ-ის დახმარება 2024 წელს 1.4 მილიარდ დოლარს შეადგენდა, რაც 2026 წლისთვის 21 მილიონამდე შემცირდა. ანალოგიური ტენდენციაა უგანდის შემთხვევაშიც, სადაც დაფინანსება ნეგატიურ მაჩვენებლამდე დაეცა.

სამეცნიერო რესურსების დეფიციტი

ებოლას წინააღმდეგ ბრძოლაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონდა მერილენდში მდებარე NIH-ის ლაბორატორიას, რომელიც სპეციალურად მსგავსი სცენარებისთვის იყო შექმნილი. ლაბორატორია გასულ წელს დაიხურა, რაც ნიშნავს, რომ ვაქცინებისა და მონოკლონური ანტისხეულების კვლევა, რომლებიც შესაძლოა ეფექტური ყოფილიყო, შეჩერებულია.

ამჟამად აშშ-ის ჯანდაცვის უწყებებში არაერთი საკვანძო პოზიცია ვაკანტურია, მათ შორის დაავადებათა კონტროლის ცენტრის (CDC) დირექტორის თანამდებობა. ადგილობრივი ექსპერტები აცხადებენ, რომ აშშ-ის მიერ შემოღებული მოგზაურობის შეზღუდვები ეპიდემიის შესაჩერებლად არაეფექტურია და მხოლოდ „საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თეატრს“ წარმოადგენს.