2026 წლის აპრილის მონაცემებით, საქართველოს სახელმწიფო საგარეო ვალმა 9,2 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა. ფინანსთა სამინისტროს ოფიციალური სტატისტიკის თანახმად, წინა წელთან შედარებით ვალდებულებები 183 მილიონი დოლარით არის გაზრდილი.

რა იწვევს ვალის ზრდას?

საგარეო ვალის მატების მთავარი მამოძრავებელი ფაქტორი ახალი ინფრასტრუქტურული პროექტებია. მთავრობა აქტიურად იღებს სესხებს გზების, გვირაბებისა და სხვა მნიშვნელოვანი ობიექტების მშენებლობისთვის. ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ახალი ვალდებულება აზიის განვითარების ბანკთან (ADB) გაფორმებული 360-მილიონიანი შეთანხმებაა, რომელიც ბათუმი-სარფის ავტომაგისტრალისა და გვირაბის მშენებლობას მოხმარდება.

ვინ არიან საქართველოს მთავარი კრედიტორები?

საქართველოს საგარეო ვალის სტრუქტურა ძირითადად საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებზე ნაწილდება და არა ცალკეულ სახელმწიფოებზე. კრედიტორთა ჩამონათვალი ასე გამოიყურება:

  • აზიის განვითარების ბანკი (ADB): 2,5 მილიარდ დოლარზე მეტი.
  • მსოფლიო ბანკი: დაახლოებით 2,3 მილიარდი დოლარი.
  • ევროპის საინვესტიციო ბანკი (EIB): 1,2 მილიარდი დოლარი.
  • საფრანგეთი (AFD): 858 მილიონი დოლარი.
  • გერმანია: დაახლოებით 600 მილიონი დოლარი.

გარდა ამისა, ნახევარი მილიარდი დოლარი მოდის ევრობონდებზე, რაც გულისხმობს საერთაშორისო ინვესტორებისგან ობლიგაციების გამოშვების გზით მიღებულ თანხებს. ასევე, ვალის ნაწილს საერთაშორისო სავალუტო ფონდი შეადგენს.

ეკონომიკური რისკები და პერსპექტივები

ეკონომისტები ვალის ზრდას მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიიჩნევენ საფრთხედ, თუ თანხები არა განვითარებას, არამედ ბიუჯეტის დეფიციტის შევსებას ხმარდება. ხელისუფლების პოზიციით, სესხები მიზანმიმართულია აღმოსავლეთ-დასავლეთის საერთაშორისო მაგისტრალის მშენებლობაზე, რაც ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალს გაზრდის.

თუმცა, ვალის ზრდა ქვეყნის ეკონომიკას მეტად მგრძნობიარეს ხდის გლობალური პროცენტული განაკვეთებისა და ლარის კურსის რყევების მიმართ. ვინაიდან ვალდებულებების უდიდესი ნაწილი უცხოურ ვალუტაშია დენომინირებული, ნებისმიერი ვალუტური ცვლილება პირდაპირ აისახება ქვეყნის ფისკალურ მდგრადობაზე.