ბრიტანეთის პოლიტიკურ სივრცეში ახალი „მოჩვენება“ გაჩნდა — ობლიგაციების ბაზარი. ქვეყნის მთავრობა გამუდმებით ცდილობს დაამშვიდოს ინვესტორები, რომლებიც სახელმწიფო ვალს ყიდულობენ და ყიდიან. ლონდონის უნივერსიტეტის პროფესორი დანიელა გაბორი მიიჩნევს, რომ ეს შიში გადაჭარბებულია და პოლიტიკოსებს უფრო მეტად ინგლისის ბანკის ქმედებების ანალიზი მართებთ.

როდესაც საუბარია სახელმწიფო ხარჯებზე, პოლიტიკოსებს ხშირად აშინებენ „ობლიგაციების ვიჯილანტებით“ (bond vigilantes). ეს არის ინვესტორთა ჯგუფი, რომელსაც შეუძლია სახელმწიფო ობლიგაციების მასობრივი გაყიდვით გაზარდოს ქვეყნის სესხების ღირებულება. სწორედ ამ მექანიზმს მიაწერენ ლიზ ტრასის მთავრობის კრახს.

ინგლისის ბანკის როლი

გაბორის თქმით, ინგლისის ბანკი არ არის ნეიტრალური მოთამაშე. 2022 წლიდან ბანკმა დაიწყო აქტიური „რაოდენობრივი გამკაცრება“ (QT) და ბაზარზე 134 მილიარდი ფუნტის ობლიგაციები გაყიდა. ამ ნაბიჯმა, ექსპერტთა გათვლებით, ბრიტანეთის სესხების ღირებულება 0.7 პროცენტული პუნქტით გაზარდა.

  • ინგლისის ბანკი ობლიგაციების ბაზარზე ყველაზე დიდი მოთამაშე გახდა.
  • ბანკის მიერ განხორციელებულმა პოლიტიკამ 100 მილიარდ ფუნტზე მეტი ზარალი მიაყენა სახელმწიფო ხაზინას.
  • ინფლაციაზე მიბმული ობლიგაციების (linkers) გამო, მთავრობა იძულებულია გადაიხადოს დამატებით 153 მილიარდი ფუნტი ვალის მომსახურებისთვის.

პროფესორი ხაზს უსვამს, რომ სხვა წამყვანი ცენტრალური ბანკები მსგავსი აგრესიული პოლიტიკისგან თავს იკავებენ. ბრიტანეთი კი, თავისი ინფლაციაზე მიბმული ვალის სტრუქტურით, უნიკალურად მოწყვლადი აღმოჩნდა.

გზა ცვლილებებისკენ

სტატიის ავტორი სთავაზობს მთავრობას, გადახედოს საპენსიო ფონდების როლსაც. 2026 წლის კანონმდებლობა მთავრობას აძლევს ბერკეტს, მიმართოს საპენსიო კაპიტალი ისეთ სფეროებში, როგორიცაა საცხოვრებელი ფონდი, წყალმომარაგება და ტრანსპორტი. ეს შეამცირებს დამოკიდებულებას არასტაბილურ კერძო ინვესტორებზე.

„თუ ბრიტანეთს ტრანსფორმაციული ცვლილებები სურს, მას სჭირდება ცენტრალური ბანკის მართვის ახალი, დემოკრატიული მოდელი,“ — წერს გაბორი. მისი აზრით, ეკონომიკური ზრდა და საზოგადოებრივი კეთილდღეობა არ უნდა იყოს დამოკიდებული მხოლოდ მათ ნებაზე, ვინც მოგებას მხოლოდ ეკონომიკური სტაგნაციის დროს ნახულობს.