მე-20 საუკუნის 60-იან და 70-იან წლებში ამერიკის შეერთებული შტატების უნივერსიტეტებში ახალი მოძრაობა დაიწყო. შავკანიანი სტუდენტები საკუთარი ხმის გაჟღერებას რადიოს საშუალებით ითხოვდნენ. 1968 წელს, ჩრდილოეთ კაროლინაში, Shaw University-ის WSHA-ს ეთერში გასვლამ რადიოსადგურების ნამდვილი ტალღა გამოიწვია ისტორიულად შავკანიანი კოლეჯებისა და უნივერსიტეტების (HBCU) მასშტაბით.

ეს სადგურები მხოლოდ მუსიკას არ გადასცემდნენ. ისინი გახდნენ სტუდენტური აქტივიზმის, სამოქალაქო უფლებების შესახებ დისკუსიებისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების ცენტრები. თუმცა, დრო იცვლება. დღეს, 100-ზე მეტი HBCU-დან მხოლოდ 30-სღა აქვს საკუთარი რადიოსადგური. ზოგიერთი მათგანი პოდკასტებზე ან სოციალურ ქსელებზე გადაერთო, ზოგი კი დაიხურა.

ისტორიის გადარჩენა

ამ ცვლილებების ფონზე, უნიკალური აუდიომასალები დაკარგვის საფრთხის წინაშე დადგა. „HBCU რადიოს შენარჩუნების პროექტი“ (HBCU Radio Preservation Project) სწორედ ამ მემკვიდრეობის გადასარჩენად შეიქმნა. ჯოსელინ რობინსონმა, რომელმაც ეს ინიციატივა წამოიწყო, მიზნად დაისახა, თითოეული სადგურის ისტორია აღეწერა და დაეარქივებინა.

პროექტი რადიოსადგურებსა და საუნივერსიტეტო არქივებს აუდიო-ვიზუალური მასალის შენარჩუნებაში ეხმარება. გუნდი ადგილზე მიდის, ეხმარება ინვენტარიზაციაში, შეფუთვასა და ციფრულ ფორმატში გადატანაში. შედეგად, ამერიკის საზოგადოებრივი მაუწყებლობის არქივში (AAPB) უკვე ათასზე მეტი საათის აუდიომასალაა გაციფრული.

ცოცხალი ისტორია

პროექტის მნიშვნელოვანი ნაწილი ზეპირი ისტორიების ჩაწერაა. უილიამ ჩაკირიდესი, პროექტის ისტორიული მიმართულების ხელმძღვანელი, აღნიშნავს, რომ ეს ჩანაწერები პირდაპირ კავშირშია სამოქალაქო უფლებების მოძრაობასთან. „ეს იყო სტუდენტების მიერ საკუთარი ხმის მოთხოვნა, მათი შესაძლებლობა, ესაუბრათ თანატოლებთან და გამოეხატათ საკუთარი კულტურა,“ — ამბობს ის.

„ჩვენ არა მხოლოდ რადიოხმას და ინსტიტუციურ ისტორიას ვინახავთ, არამედ ოჯახებს ვაძლევთ შესაძლებლობას, კვლავ მოისმინონ იმ ადამიანების ხმა, რომლებიც შესაძლოა უკვე ჩვენთან აღარ არიან,“ — განაცხადა ფილის ჯეფერს-კოლიმ.

პროექტი კურსდამთავრებულებსაც რთავს საქმეში. არქივის სტიპენდიანტები პრაქტიკულ გამოცდილებას იღებენ და პარალელურად, საკუთარი კოლეჯების ისტორიულ მეხსიერებას იცავენ. გაციფრული მასალები კი, სპეციალურ სტილიზებულ „რადიო-ყუთებში“ ჩაწერილი, უბრუნდება უნივერსიტეტებს, როგორც მათი იდენტობის განუყოფელი ნაწილი.